Қарсы жылжу шектері үшін альтернативті материал аталды
Мұз бетінде шыбыртпалы шиналар адам өмірін құтқаруы мүмкін, бірақ олар жол бетін ұсақтап, адам денсаулығына зиянды бөлшектерді ауаға таратады, ал Стокгольмдегі патшалық технологиялық институтының (KTH) ғалымдарының айтуынша, жаңа материал қолдану арқылы шыбыртпалардың зиянды әсерін азайтуға болады.
KTH-та кобальт құрамды стандартты шыбыртпалар мен ферроникель құрамды альтернативті қатты қорытпаның шыбыртпаларының жол бетінің тозуы мен бөлшектердің шығарылуы салыстырылды. Институттың хабарлауынша, тест нәтижелері бойынша жаңа қорытпаның шыбыртпалары мұз бен қатайтылған қарда қажетті тежеу қабілетін сақтайды, бірақ жол бетіне келтірілетін зиян айтарлықтай төмен болады.
«Кобальт — арзан шешім, — деді KTH инженерлік жобалау кафедрасының профессоры Ульф Олофссон. — Ол өте қатты, сондықтан тозбайды және тау жыныстарын бұрғылау үшін қолданылатын құралдарды жасауда кеңінен қолданылады. Алайда, асфальт шыбыртпалардың кобальт құрамы арқылы ұсақталып, тыныс алу кезінде организмге терең енуі мүмкін микробөлшектерге айналатын дәрежеде жұмсақ».
Оның айтуынша, мұзда қажетті қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін шыбыртпалар асфальттан тек 20-30% ғана қатты болуы керек. «Алайда, қазір қолданылатын шыбыртпалар жол бетінен екі есе, ал -40 °C температурадағы мұздан тоғыз есе қатты», — деді Олофссон және қазір ғалымдар кобальтқа альтернатива ретінде шыбыртпалар үшін ұзақ қызмет ететін материалдарды зерттеп жатқанын қостады.
Tech Xplore порталы Швеция жолдарында әр жыл сайын шыбыртпалы шиналар шамамен 70 адамның өмірін құтқарса да, ауадағы асфальт бөлшектерінің қауіпсіздігіне байланысты елдің кейбір қалаларында жекелеген жолдарда оларға тыйым салынғанын атап өтеді. Көптеген америкалық штаттарда шыбыртпалы шиналарды пайдалану шектелген, ал бірнеше штаттарда, сондай-ақ Германия, Нидерланды және Польша сияқты Еуропаның бірқатар елдерінде тыйым салынған.
Олофссонның айтуынша, ЕО-да шығарылған газдармен салыстырғанда шиналардың, жолдардың және автомобиль тежеу жүйелерінің тозуынан шығатын шығарылымдар PM10 (диаметрі 10 микронға дейінгі ұшпа бөлшектер) мөлшері бойынша тең. Осымен қатар, Солтүстік Еуропада шығарылған PM10 шығарылымдары әлдеқайда жоғары, бұл кеңінен таралған шыбыртпалы шиналармен байланысты. KTH профессоры шыбыртпалар жолдарды қолдаудың шығындарын да арттыратынын қосады және Швецияда шыбыртпалы шиналарға тыйым салынған Германиямен салыстырғанда жол бетінің қызмет ету мерзімі екі есе қысқа екенін есептеген.
Зерттеу туралы толық есеп sciencedirect.com сайтында орналастырылған.